Гродзенцы не першы год гавораць аб чэргах да стаматолагаў-артадонтаў у родным горадзе. У кагосьці ўзнікаюць пытанні і да якасці працы – яны раяць шукаць спецыялістаў у сталіцы. Мяркуючы па сайце вакансій, у Гродне не хапае 16 стаматолагаў – у тым ліку артадонтаў. З чым гэта звязана і як прыцягнуць лекараў у Гродна? Спыталі ў лекара і намесніка прадстаўніка Аб’яднанага пераходнага Кабінета Станіслава Салаўя.
Раз на некалькі месяцаў у сацсетках сустракаюцца пасты з просьбай параіць артадонта ў Гродне – дзіцячага або дарослага. Адказы, як правіла, адны і тыя ж – у Гродне прыйдзецца чакаць месяцы і гады.
“Растлумачце мне, калі ласка, што ў гэтым горадзе адбываецца з артадантыяй? Я паўтара года тэлефаную ў розныя месцы (адны і тыя ж), таму што не запісваюць нават на кансультацыю! У Ладэ тэлефанавала апошні раз з пытаннем: “Праз колькі гадоў можна запісаць дзіця на кансультацыю да артадонта?”. У Мінску сітуацыя лепшая, але ездзіць туды не было ў планах. Чаму так мала артадонтаў у Гродне?!”
“Запісвайцеся ў Мінск, чаканне было месяца паўтара, у Гродне ад паўгода і даўжэй”.
“Я скажу так: на адны толькі кансультацыі і чаканне ў Гродне ў мяне сышло больш за шэсць месяцаў, а справа нават з мёртвай кропкі не зрушылася. Запіс усюды не вядзецца – калі мы гаворым пра больш-менш спецыяліста. Выбірайце Мінск. Там і ёсць з каго выбраць і з запісам не так кепска. Плюс больш сучасныя методыкі і падыход да лячэння. Так, будзе даражэй і горш у плане паездак, але мы ж гаворым пра здароўе!”
Навошта ехаць да артадонта ў Мінск?
Яшчэ адной прычынай называюць дасведчанасьць мінскіх лекараў:
“У Гродне няма талковых [артадонтаў]. У Мінску дастаткова”.
“Сітуацыя цяжкая і ў Гродне адмовіліся, у Мінску ўзялі”.
“Толькі Мінск, дзяўчынкі, у Гродне з гэтым бяда-бяда. Санацыю (лячэнне карыесу, выдаленне зубоў мудрасці, праф. чыстка) яшчэ ў Гродне рэальна зрабіць, а вось брэкеты паставіць – не”.
“Толькі Мінск, у Гродне бяда, нічога няма, акрамя палячыць карыес, каналы, вырваць і ўставіць зуб. А іншых пытанняў яшчэ можа быць процьма”.
Чаму ў Гродне мала артадонтаў?
Па версіі Станіслава Салаўя, справа сапраўды ў запатрабаванасці і “штучнасці” спецыялістаў. Артадонтамі не выходзяць пасля медыцынскага універсітэта, ім трэба прайсці асобную падрыхтоўку. Таму такіх спецыялістаў няшмат. Яны запатрабаваныя і могуць паехаць працаваць у сталіцу ці Еўропу. Выхадцы з Гродна хутка будуць глядзець у бок Польшчы і адразу вучыць польскую мову. Выхадцы з усходу хутчэй выберуць сталіцу, чым паедуць у рэгіёны на захад.
Сярэдні заробак беларускага лекара ў 2025 годзе склаў $1207 да падаткаў — у 2-3 разы ніжэйшы, чым у Латвіі і Літве, у 3-4 разы ніжэйшы, чым у Польшчы, і ў 5-7 разоў ніжэйшы, чым у Нямеччыне. Зарплата сярэдняга медыцынскага персаналу складае 76,1% ад сярэдняй зарплаты па краіне. Гэта стварае ўзмоцнены адток спецыялістаў са сферы нават унутры краіны. Пра гэта сказана ў незалежным даследаванні аб стане беларускай сістэмы аховы здароўя. Яго падрыхтавала група незалежных медыкаў пры ўдзеле намесніка прадстаўніцы Аб’яднанага пераходнага кабінета па сацыяльнай палітыцы Станіслава Салаўя.
Утрыманне кадраў забяспечваецца размеркаваннем, пяцігадовай адпрацоўкай “мэтавікоў”, ростам колькасці працуючых пенсіянераў (+10,8% за 2025 год сярод лекараў) і сумяшчальніцтвам на ўзроўні 1,25.
Версію Станіслава пацвярджаюць і ў каментарах у сацсетках: “Таму што цяпер на артадонта трэба давучвацца тры гады, замест таго, каб як раней размеркавацца адразу пасля ўніверсітэта і пачынаць асвойваць гэтую галіну стаматалогіі. А ўлічваючы, што давучвацца=стаць абавязковым паліклініцы на некалькі гадоў працы, многія проста забіваюць на гэта і працуюць тэрапеўтамі або хірургамі. <…> бясплатна на артадонта давучваюць у паліклініцы толькі на ўмовах кантракту на пяць гадоў (час можа вар’іравацца), таму калі і вырашаюцца, то жыхары сталіцы ці абласных гарадоў”.
У каго-небудзь ёсць праблемы з прыкусам?
Цяпер людзі больш сочаць за эстэтыкай усмешкі і сапраўды часцей карыстаюцца паслугамі артадонтаў, пацвярджае Станіслаў. Таму іх паслугі сталі больш запатрабаваныя.
У сацсетках дадаюць – праблем з прыкусам у дзяцей стала больш: з-за кармлення толькі мяккай ежай, працяглага выкарыстання соску і іншых тэндэнцый часу.
Бонусы не спрацуюць
Мяркуючы па сайце вакансій, у Гродне не хапае 16 стаматолагаў розных спецыяльнасцяў, у вобласці — каля 30. Шукаюць артапедаў і артадонтаў. Ім гатовыя даць інтэрнат або арэнднае жыллё.
Але вылучэнне жылля не будзе пры гэтай матывацыяй для лекараў такога профілю, лічыць Салавей. Яны досыць зарабляюць і могуць дазволіць сабе арандаваць і купіць кватэры ў тым горадзе, які ім падабаецца.
Як зрабіць артадонтаў даступнымі?
На думку Станіслава Салаўя, дапамогуць толькі дзяржаўныя прэферэнцыі.
— Адзінае, што можа спрацаваць хутка — гэта дзяржаўныя прэферэнцыі. Калі, напрыклад, артадонт з Мінска з «Ладэ» захоча пераехаць у Гродна і працаваць у гродзенскім філіяле, за гэта «Ладэ» можна пазбавіць дадатковых там 30 %, умоўна кажучы, падаткаў. Тады «Ладэ» зможа плаціць яму большую зарплату і для спецыяліста будзе сэнс. То бок, тут толькі дзяржаўныя прэферэнцыі да тых арганізацый, якія аказваюць такія паслугі.
Але ў цэлым дапамогуць толькі сістэмная праца і сістэмныя змены, упэўнены Станіслаў.
